Ναός Αγίας Παρασκευής

Περιγραφή:
Ο ναός της Αγίας Παρασκευής βρίσκεται στο σημερινό ιστορικό κέντρο της Χαλκίδας, στην περιοχή «Κάστρο», απέναντι από την «οικία Βαΐλου». Το σημερινό κτήριο αποτελεί μετασκευή του 13ου αιώνα. Ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής. Εσωτερικά χωρίζεται σε τρία κλίτη, τα οποία απολήγουν στα ανατολικά σε ορθογώνιους χώρους (Ιερό και πλευρικά παρεκκλήσια), που καλύπτονται με γοτθικά σταυροθόλια. Εξαιρετικής σημασίας είναι η ξύλινη οροφή του κεντρικού κλίτους που διατηρείται σχεδόν άθικτη στην αρχική της θέση και χρονολογείται στα μέσα του 13ου αιώνα. Τα ξύλα της στέγης μεταφέρθηκαν με πλοία από τη Βενετία για να στεγάσουν το ναό. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο γλυπτός διάκοσμος του ναού. Ξεχωρίζει το περίτεχνα διακοσμημένο θριαμβευτικό τόξο μεταξύ Ιερού και κεντρικού κλίτους, στο οποίο απεικονίζονται μεταξύ άλλων και οι ανάγλυφες μορφές δύο δομινικανών μοναχών του Αγίου Δομήνικου και Πέτρου της Βερόνας. Στο βόρειο παρεκκλήσι υπάρχει τάφος, που σύμφωνα με επιγραφή ανήκει στον Pietro Lippomano (ή Lippamano), εβραϊκής καταγωγής που γεννιέται στη Χαλκίδα. Αποκτά τον τίτλο του Consiliarius Nigroponti και πεθαίνει το 1397. Ολόκληρο το ταφικό αυτό παρεκκλήσι διαμορφώνεται και διακοσμείται από την οικογένεια Lippοmano με σκοπό να τιμήσει τον γενάρχη της, και να επιβεβαιώσει τη σημαντική θέση που πλέον κατέχει στην κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας. Στο ίδιο παρεκκλήσι σώζονται επίσης τοιχογραφίες του τέλους του 14ου αιώνα στις οποίες συνδυάζονται εικονογραφικά και τεχνοτροπικά στοιχεία από τη βυζαντινή και την ευρωπαϊκή τέχνη. Ο ναός της Αγίας Παρασκευής σε συνδυασμό με το κοσμικό κτήριο της «οικίας Βαΐλου» απέναντι αποτελούσαν το διοικητικό και θρησκευτικό κέντρο της εποχής. Σήμερα αποτελούν σημαντικά μνημεία μάρτυρες της μεσαιωνικής Χαλκίδας και σημείο αναφοράς της πόλης.