Οικία Βαΐλου

Περιγραφή:
Στο ιστορικό κέντρο της Χαλκίδας, στο λεγόμενο Kάστρο, απέναντι από το ναό της Αγίας Παρασκευής υψώνεται το κοσμικό κτήριο, γνωστό ως «Οικία Βαΐλου». Στο μνημείο, το οποίο πιθανόν ήταν η έδρα του ενετού διοικητή της πόλης, αναγνωρίζονται στοιχεία από τρεις οικοδομικές/ιστορικές φάσεις: την ενετική, την οθωμανική και τη νεοελληνική. Στην περίοδο της Ενετοκρατίας (αρχές 14ου αιώνα) ανάγεται η νότια πτέρυγα του ισογείου, η οποία αποτελεί τυπικό δείγμα κοσμικής αρχιτεκτονικής της εποχής. Πρόκειται για μέρος του αρχικού κτηρίου, το οποίο στο ισόγειο περιλαμβάνει μία στοά, τη loggia, με τρία συνεχόμενα γοτθικά τόξα, ενώ στον όροφο, διαθέτει ενιαία αίθουσα με ξύλινη οροφή με φουρούσια, η οποία παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με αυτήν της Αγίας Παρασκευής, αποτελώντας μία από τις παλαιότερες ξύλινες οροφές στην Ευρώπη. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία με αποτέλεσμα να υποστεί σημαντικές επεμβάσεις, κυρίως στο εσωτερικό. Στη βόρεια πτέρυγα του ισογείου διαμορφώθηκε κλειστή αυλή, στην κεντρική κατασκευάστηκαν δύο εγκάρσια τόξα και διανοίχθηκε πηγάδι, ενώ η νότια πτέρυγα κατατμήθηκε σε χώρους με υπόγεια. Οι μετασκευές, που έγιναν στο κτήριο κατά το 19ο αιώνα, με πιο χαρακτηριστικές αυτές στην πρόσοψη, του προσέδωσαν το χαρακτήρα λαϊκού νεοκλασικού σπιτιού. Στο εσωτερικό, οι τοίχοι επιχρίστηκαν, τοποθετήθηκαν νέες ξύλινες οροφές, δάπεδα και κουφώματα, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι λειτουργικές ανάγκες των νέων ενοίκων. Στην «οικία Βαΐλου» ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ξύλινα στοιχεία της ενετικής περιόδου. Αποτελούνται από δοκούς, φουρούσια και διακοσμητικούς ξυλόγλυπτους κοσμήτες. Πρόκειται για σύνθετες κατασκευές, τα επιμέρους στοιχεία των οποίων εξυπηρετούσαν τόσο λειτουργικούς όσο και αισθητικούς σκοπούς. Παρόμοια οροφή με αυτήν του ισογείου, η οποία χρονολογείται στα 1340 περίπου, απαντά κάτω από το πάτωμα της Αίθουσας του Μεγάλου Συμβουλίου στο Palazzo Ducale της Βενετίας, ενώ η οροφή του ορόφου παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με αυτήν της Αγίας Παρασκευής, η οποία χρονολογείται στα τέλη του 13ου αιώνα. Η περίοπτη θέση της «Οικίας Βαΐλου» στο ιστορικό κέντρο της Χαλκίδας, σε άμεση οπτική επαφή με το ναό της Αγίας Παρασκευής καθιστά το συγκεκριμένο μνημείο ένα από τα σημαντικότερα κτήρια του ιστορικού κέντρου της πόλης, σύμβολο ακμής και ευημερίας της στα χρόνια της Ενετοκρατίας.