Άγιος Δημήτριος στο Μακρυχώρι

Κατηγορία: Ακίνητο
Χρονολογία: Ε:Υστεροβυζαντινή περίοδος/Λατινοκρατία
Δήμος: Κύμης-Αλιβερίου
Οικισμός: Μακρυχώρι

Περιγραφή:
Ο ναός του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται στην είσοδο του οικισμού του Μακρυχωρίου στις καταπράσινες πλαγιές του όρους Κοτυλαίου και περιβάλλεται από το νεκροταφείο του χωριού. Πρόκειται για ένα μικρό μονόχωρο ορθογώνιο κτίσμα που ανήκει στον σταυρεπίστεγο αρχιτεκτονικό τύπο, ο οποίος απαντά συχνά στην Εύβοια. Συγκεκριμένα κατατάσσεται στην παραλλαγή Α1 σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση των σταυρεπίστεγων ναών από τον Α. Ορλάνδο (Ορλάνδος 1935, σ. 41-52.). Ο ναός εξωτερικά έχει μήκος 7,00 μ. (χωρίς την κόγχη του ιερού) και πλάτος 4,75 μ. περίπου. Στην ανατολική όψη του προβάλει ημιεξαγωνική αψίδα του ιερού, ενώ στα δυτικά προστέθηκε αργότερα χώρος που χρησιμοποιείται ως νάρθηκας με διαστάσεις 3,40 x 4,80 μ. περίπου. O ναός είναι κατάγραφος με τοιχογραφίες, οι οποίες χρονολογούνται στα 1302/3, σύμφωνα με διατηρούμενη στο ναό κτητορική επιγραφή, η οποία σώζεται στο δυτικό τοίχο του κυρίως ναού (Εμμανουήλ 1991, 91). Η αρχική είσοδος στο ναό εντοπίζεται στο δυτικό τοίχο και η προσπέλαση σε αυτόν είναι δυνατή σήμερα μόνο από θύρα στο νότιο τοίχο του σημερινού νάρθηκα με αποτέλεσμα ο ναός να είναι πολύ σκοτεινός. Σε αυτό συντελεί και η ύπαρξη δύο μόνο ανοιγμάτων, ενός δίλοβου παραθύρου στο νότιο τύμπανο της εγκάρσιας καμάρας και ενός μικρότερων διαστάσεων στην κόγχη του ιερού. Ο ναός είναι κτισμένος με ακανόνιστη και αρκετά αμελή αργολιθοδομή, με άτακτη παρεμβολή πλινθίων στους αρμούς -τσιβίκια- και άφθονο ισχυρό ασβεστοκονίαμα. Τα υλικά με τα οποία έχει κτιστεί ο σημερινός νάρθηκας φαίνονται να έχουν επαναχρησιμοποιηθεί, στοιχείο που δημιουργεί υπόνοιες για την ύπαρξη παλαιότερης κατασκευής στην ίδια θέση. Η δυτική και νότια πλευρά του ναού περιβάλλεται από «πεζούλα» σκυροδέματος, ενώ σύμφωνα με παλαιές φωτογραφίες λιθόκτιστη πεζούλα -θρανίο- περιέτρεχε το ναό από τη νότια πλευρά του. Τμήμα του θρανίου αυτού είναι πιθανό εντοιχισμένο στη σημερινή πεζούλα.